حرکت در راه نفوذ فناوری در صنعت گیاهان دارویی
بازار پرواز: به گزارش بازار پرواز، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری با محوریت تکمیل شبکه ارزش گیاهان دارویی، گامی بلند در جهت ممانعت از خام فروشی و افزایش ارزش افزوده این حوزه برداشته است.
به گزارش بازار پرواز به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، یکی از محورهای اصلی برنامه های این ستاد، پیشگیری از خام فروشی و افزایش ارزش افزوده محصولات گیاهان دارویی از راه توسعه و تکمیل سیستم ارزش است. در همین جهت، تمرکز ویژه ای بر سه گیاه راهبردی زعفران، گل محمدی و زیره قرار گرفته است.
بررسی های انجام شده نشان میدهد یکی از چالش های مهم صنعت گیاهان دارویی در کشور، نبود زنجیره توانایی منسجم از مرحله تولید نهاده استاندارد تا فرآوری و برندسازی است. این در شرایطی است که تعدادی از محصولات گیاهی کشور از ظرفیتهای اقتصادی خیلی بالایی برخوردار می باشند. برای مثال، زعفران سالانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار ارزآوری برای کشور دارد، اما در صورت تکمیل سیستم ارزش و توسعه فرآوری های پیشرفته، این ظرفیت می تواند دست کم تا سه برابر افزایش یابد.
در حال حاضر زعفران ظرفیت تولید بیشتر از ۱۰۰ فرآورده دارویی، غذایی و آرایشی را دارد، اما بخش قابل توجهی از این محصول همچنان به شکل سنتی کشت، برداشت و صادر می شود. در مورد گل محمدی نیز شرایط مشابهی وجود دارد؛ به صورتی که ارزش اسانس استاندارد این گیاه در بازار جهانی بیشتر از ۵ هزار دلار برای هر لیتر است، اما به علت نبود زیرساخت های کامل فرآوری و استانداردسازی، خیلی از محصولات داخلی با قیمت هایی خیلی پایین تر عرضه می شوند.
در کنار این محصولات، توجه به گیاهان مرتعی نیز از دیگر برنامه های این ستاد بوده است. یکی از نمونه های مهم در این عرصه گیاه آنغوزه است که برداشت آن در کشور به طور عمده بشکل سنتی و مقطعی صورت می گیرد. در چنین شرایطی بخش قابل توجهی از محصول خام با قیمت پایین توسط کشورهای همسایه خریداری شده و در تعدادی کشورها همچون هند به ده ها فرآورده با ارزش افزوده بالا تبدیل می شود. در سالیان اخیر اقداماتی برای توسعه کشت زراعی و تولید نشای این گیاه شروع شده است تا ضمن کاهش فشار بر منابع طبیعی و ذخایر ژنتیکی کشور، امکان مدیریت علمی تولید نیز فراهم گردد.
آسیب شناسی و بازبینی سند ملی گیاهان دارویی
یکی از نگاههای مهم در عرصه گیاهان دارویی، لطمه شناسی عملکرد نهادهای اجرایی در عرصه گیاهان دارویی و بازبینی سند ملی این حوزه بوده است. در این راستا، با گذشت حدود ۱۲ سال از تصویب سند ملی گیاهان دارویی در سال ۱۳۹۲، بررسی میزان تحقق اهداف و بازبینی راهبردها بعنوان یکی از اولویت های سیاستی در دستور کار قرار گرفت. سال قبل با دستور معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رییس جمهور، جلسات منظم و کارشناسی با دستگاه های متولی همچون وزارت بهداشت، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت علوم، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت صنعت، معدن و تجارت برگزار شد تا میزان پیشرفت برنامه ها و تحقق تعهدات مشخص شود.
بررسی ها نشان میدهد برخی اهداف کمّی در سند قبلی، همچون دستیافتن به سهم ۲۰ درصدی از بازار دارویی کشور، نیازمند بازبینی و تطبیق با زیرساخت های موجود است. نتایج این لطمه شناسی که با مشارکت کارشناسان و نخبگان حوزه گیاهان دارویی انجام شده، مبنای تدوین اهداف، اقدامات و راهبردهای جدید در نسخه بازبینی شده سند ملی قرار خواهد گرفت تا نقاط ضعف گذشته برطرف و مسیر توسعه این صنعت هموارتر شود.
توسعه علمی طب ایرانی و دفاع از تولید داروهای گیاهی استاندارد
یکی دیگر از محورهای برنامه ای ستاد توسعه علوم و فناوری های گیاهان دارویی و طب سنتی، حرکت بسمت علمی سازی طب ایرانی و توسعه تولید داروهای گیاهی استاندارد است. در این رویکرد سعی شده است تا ظرفیتهای طب ایرانی با سودجستن از پژوهش های علمی، استانداردسازی فرآورده ها و توسعه فناوری های داروسازی گیاهی تقویت شود.
در خیلی از کشورهای جهان همچون هند و چین، محصولات مبتنی بر طب سنتی با ارزش افزوده بالا به بازارهای جهانی عرضه می شوند. بر همین اساس، توسعه فرآورده های استاندارد و دارای مجوز، جایگزین نگاههای فقط تجویزی سنتی شده و مسیر ورود این محصولات به بازارهای داخلی و خارجی را هموار می کند.
در همین چارچوب، مبحث پوشش بیمه ای داروهای گیاهی نیز از موضوعات مهم مورد توجه در این حوزه می باشد. برمبنای برنامه ریزی های انجام شده قرار بود در یک افق مشخص حدود ۳۰۰ قلم داروی گیاهی زیر پوشش بیمه قرار گیرند، اما این روند در سالهای قبل متوقف شده و تعداد داروهای زیر پوشش در حدود ۵۶ قلم باقیمانده است؛ حتی تولید تعدادی از همین داروها نیز متوقف شده است. ازاین رو تکمیل زنجیره دفاع از تولید تا تجویز پزشک و پوشش بیمه ای بعنوان یکی از ضرورتهای توسعه این صنعت مطرح گردیده است.
در بخش پژوهش و توسعه نیز همکاری با دانشگاه ها در دستور کار قرار گرفته و سعی شده است پیوند مؤثری میان دانشگاه، صنعت و ستاد شکل گیرد. در قالب این همکاری ها، از رساله های دکتری تخصصی طب ایرانی حمایت می شود و از میان حدود ۱۰۰ رساله، طرح های دارای اولویت انتخاب شده اند که با مشارکت صنعت و تأیید سازمان غذا و دارو به محصولات نهائی و استاندارد تبدیل شوند.
نفوذ تکنولوژی های جدید و توسعه زیرساخت های صادراتی
نفوذ فناوری در زنجیره تولید و فرآوری گیاهان دارویی یکی دیگر از محورهای مهم اقدامات ستاد در سال قبل بوده است. در همین جهت با همکاری سایر ستادهای معاونت علمی، پروژه های پیشرانی برای توسعه فناوری های پیشرفته در این عرصه تعریف شده است.
یکی از این پروژه ها طراحی و ساخت ماشین آلات داروسازی گیاهی بر پایه هوش مصنوعی است که با همکاری ستاد توسعه فناوری های هوش مصنوعی درحال اجراست. هدف از این طرح، ارتقاء بهره وری در فرآیندهای کشت، برداشت، خشک کردن و فرآوری گیاهان دارویی و افزایش توان رقابت محصولات ایرانی در بازارهای جهانی است.
در حال حاضر حدود ۲۰۰ شرکت دانش بنیان در عرصه گیاهان دارویی فعال می باشند و برنامه ریزی شده است با حمایت های جدید، حداقل ۵۰ شرکت دیگر نیز به این مجموعه افزوده شوند. همینطور در عرصه طرح های اعتبار مالیاتی پژوهش و توسعه، تعداد طرح ها با رشد قابل توجهی نسبت به سالهای قبل به ۷۸ طرح رسیده است. علاوه بر این، از ۱۰۹ طرح دانشجویی در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد نیز حمایت شده است.
در کنار توسعه فناوری، رفع موانع صادراتی شرکت های فعال در این عرصه نیز یکی از چالش های مهم صادرات فرآورده های گیاهان دارویی، نبود لابراتوار مرجع برای تعیین استانداردهای بین المللی است. در همین جهت ایجاد یک لابراتوار مرجع صادراتی با استفاده از ظرفیت طرح های اعتبار مالیاتی و با هماهنگی دستگاه های مرتبط در برنامه های آینده قرار گرفته است. راه اندازی این زیرساخت می تواند زمینه توسعه صادرات فرآورده های دارویی و گیاهی ایران را فراتر از بازارهای منطقه ای فراهم آورده و دسترسی به بازارهای جهانی را آسان کند.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب