تنگه هرمز گلوگاه پنهان زیست فناوری و امنیت غذایی جهان
بازار پرواز: تنگهی هرمز فقط یک گذرگاه انرژی نیست. این تنگه به یکی از گلوگاه های مهم زنجیرهی تأمین زیست فناوری، تاب آوری و امنیت غذایی تبدیل گشته است.
به گزارش بازار پرواز به نقل از مهر، جنگ اخیر آمریکایی-صهیونیستی ضد ایران، معادلات رایج تحلیل قدرت رابازتعریف کرد. در این تقابل، اهمیت موقعیت ژئوپلیتیکی ایران به موازات انباشت سلاح و فناوری های پیشرفته به اثبات رسید. ایران با کنترل بر تنگه ی هرمز یعنی کنترل بر گلوگاه حیاتی در مرکز ثقل انرژی و زنجیره ی تأمین جهان، توانست معادله ی جنگ را از مسیر فقط نظامی به عرصه ای از بازدارندگی اقتصادی و تاب آوری تغییر دهد.
آنچه موشک ها و سیستم های دفاعی نتوانستند به تنهایی رقم بزنند، یک گذرگاه باریک آبی با تأثیرگذاری بر زنجیره های تأمین انرژی، دارو و غذایی جهان به انجام رساند. اینگونه، قدرت بازدارندگی ایران نه فقط در میدان نبرد که در عمق وابستگی های حیاتی جهان به نقطه ای راهبردی درجغرافیای این سرزمین معنا شد.
تنگه ی هرمز فقط یک گذرگاه انرژی نیست. این تنگه به یکی از گلوگاه های مهم زنجیره ی تأمین زیست فناوری، تاب آوری و امنیت غذایی تبدیل گشته است. آن چه در ۲ ماه اخیر تحت تأثیر تجاوز آمریکایی-صهیونیستی ضد کشور ایران رخ داد، ابعاد پنهان این وابستگی را آشکار ساخت. روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه ی هرمز عبور می کند که معادل ۳۴ درصد تجارت جهانی نفت خام است. بعلاوه، ۱۹ درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG)نیز به این گذرگاه متکی است. این وابستگی، تنگه ی هرمز را به یک گلوگاه راهبردی درتأمین انرژی جهانی مبدل کرده می کند.
از منظر زیست فناوری، که بطور فزاینده ایمتکی بر فرآیندهای صنعتی انرژی بر (مانند تخمیرهای مقیاس بالا و تولید بیولوژیک ها)است، نوسانات بازار انرژی نتایج مستقیم دارد. عبور قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار و افزایش هزینه ی انرژی تا ۷۴ درصد، به افزایش هزینه های تولید محصولات زیستی در سطح جهانی منجر می شود و می تواند پایداری زنجیره ی تأمین این محصولات راتحت تأثیر قرار دهد.
خطر بحران در تأمین بموقع محصولات زیستی
همچنین، بخش قابل توجهی از محصولات زیستی به زنجیره ی سرد وابسته اند وکریدور آسیا–خاورمیانه-اروپا یکی از مسیرهای مهم جابه جایی کانتینرهای یخچال دار شمرده می شود. در این چارچوب، کاهش تردد کشتی هاییخچال دار همراه با افزایش حدود ۶۰ درصد قیمت سوخت و رشد متعاقب هزینه های حمل و نقل به دنبال اعمال محدودیت در تنگه ی هرمز، منجر به افزایش زمان انتقال بین ۱۰تا ۲۰ روز شده است. این تحولات، خطراختلال در یکپارچگی زنجیره ی سرد و خطر بحران در تأمین بموقع محصولات زیستی را به طورمعناداری بالا می برد.
در حوزه ی کشاورزی نیز، حدود یک سوم تجارت جهانی کود (۱۶ میلیون تن) و نزدیک به ۵۰٪اوره و گوگرد جهان از این تنگه عبور می کنند. این مواد پایه ی تولید کودهای کشاورزیهستند. با کاهش تردد کشتی ها در این تنگه، بازدهی محصولات کشاورزی کم شده وهزینه ی محصولات کشاورزی بیشتر می شود.آنچه امروز جهان در رویارویی با کنترل تردد تنگه ی هرمز تجربه می کند، یعنی افزایش وحشتناک قیمت انرژی، اختلال در زنجیره ی تأمین و کمبود مواد اولیه ی حیاتی، تجربه ی زیسته ی سالیان سال ایرانیان است.
ایران طی دهه ها تحریم های ظالمانه و فشار حداکثری، با اتخاذ رویکرد های مبتنی بر خوداتکایی، بومی سازی و توسعه ی ظرفیتهای فناورانه یداخلی، نه فقط پایداری نظام سلامت خویش را حفظ نموده، بلکه در حوزه های تولید دارو، واکسن، آنتی بیوتیک ها، مواد اولیه ی زیستی و تجهیزات آزمایشگاهی، به سطح قابل توجهیاز تأمین داخلی دست یافته است. تجربه ی چند دهه ی اخیر ایران نشان داده است که تحقق تاب آوری پایدار وپیشگیری از فروپاشی در وضعیت بحران، مستلزم اتکا و تقویت نظام مند ظرفیتهای داخلیاست. آن چه در سطح جهانی امروز به عنوان بحران های نوظهور تلقی می شود، در ایران طیسال های گذشته به عنوان یک واقعیت مستمر مدیریت شده و بتدریج به بستری برایتقویت خوداتکایی، ارتقاء پتانسیلهای بومی و تشکیل الگوهای توسعه ی مبتنی بر تاب آوریتبدیل شده است.
تحولات ژئوپلیتیکی و اقتصادی جهان نشان داده است که گلوگاه های جغرافیایی بالاتر از هر زمان دیگری در شکل گیری به معادلات قدرت نقش دارند. دراین میان، تنگه ی هرمز به عنوان یکی از حساس ترین گذرگاه های آبی جهان، نه فقط مسیر حیاتی انتقال انرژی، بلکه قسمتی از شریان های اصلی زنجیره تأمین جهانی در حوزه های انرژی، غذا و بطور فزاینده زیست فناوری شمرده می شود.
تنگه هرمز؛ اهرم بازدارندگی اقتصادی ایران
در تنش های اخیر، اهمیت موقعیت ژئوپلیتیکی ایران بار دیگر برجسته شد. اشراف جغرافیایی ایران بر تنگه ی هرمز، عملا کشور را در موقعیتی قرار داده است که بر یکی از مهم ترین گلوگاه های انرژی جهان اثرگذاری مستقیم دارد. این جایگاه سبب شده است که تنگه ی هرمز از یک مسیر فقط ترانزیتی، به یک مؤلفه راهبردی در ساختار بازدارندگی اقتصادی و ژئوپلیتیکی تبدیل شود؛ جایی که اثرگذاری بر جریان انرژی می تواند بر رفتار بازارهای جهانی نیز اثرگذار باشد.
۳۴ درصد نفت جهان از یک نقطه عبور می کند
بر اساس گزارش های نهادهای بین المللی همچون International Energy Agency، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه ی هرمز عبور می کند که معادل حدود ۳۴ درصد تجارت جهانی نفت خام است. همین طور حدود ۱۹ درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) نیز به این مسیر وابسته است. علاوه بر این، نزدیک به یک سوم صادرات نفت دریابرد جهان نیز از این گذرگاه صورت می گیرد. این حجم از وابستگی، تنگه ی هرمز را به یکی از حساس ترین نقاط در ساختار اقتصاد جهانی مبدل کرده است.
وقتی زیست فناوری به گلوگاه دریایی گره می خورد
با این حال، اهمیت این گذرگاه تنها به انرژی محدود نمی گردد. در دهه اخیر، با رشد اقتصاد زیستی و توسعه صنایع زیست فناوری، نقش انرژی و لجستیک در پایداری زنجیره تأمین این صنعت بالاتر از گذشته برجسته شده است. زیست فناوری به عنوان یکی از صنایع استراتژیک قرن ۲۱، به شدت به زیرساخت های انرژی پایدار، حمل و نقل دقیق و تأمین مستمر مواد اولیه حساس وابسته است. تولید داروهای نوترکیب، واکسن ها، آنتی بادی های مونوکلونال و فرآورده های زیستی، فرآیندهایی پیچیده، زمان بر و انرژی بر هستند که کوچک ترین اختلال در زنجیره تأمین می تواند بر کل چرخه تولید اثرگذار باشد.
در سطح جهانی، زنجیره تأمین زیست فناوری بر پایه یک ساختار متمرکز و چندمرحله ای شکل گرفته است. مواد اولیه حیاتی مانند آنزیم ها، محیط های کشت سلولی، مواد اولیه فعال دارویی (API) و حامل های زیستی عمدتا در چند کشور محدود تولید می شوند. طبق داده های صنعتی، بخش عمده ای از تولید API در آسیا متمرکز است و سپس در شبکه ای جهانی به خطوط تولید دارویی در اروپا و آمریکا منتقل می شود. این تمرکز جغرافیایی، باآنکه از منظر اقتصادی کارآمد است، اما از نظر امنیت تأمین، یک ریسک ساختاری به وجود آورده است.
۵۰ تا ۶۰ درصد افزایش هزینه حمل در بحران اخیر
در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در مسیرهای حمل و نقل بین المللی—به ویژه گلوگاه های دریایی مانند تنگه ی هرمز—می تواند اثرات زنجیره ای در تولید دارو و محصولات زیستی بوجود آورد. افزایش هزینه بیمه حمل و نقل، تغییر مسیرهای کشتیرانی و افزایش زمان انتقال از نتایج مستقیم چنین اختلالاتی است. در بحران ژئوپلیتیکی اخیر، هزینه حمل برخی مسیرهای دریایی تا ۵۰ تا ۶۰ درصد افزایش را تجربه کرده اند که اثر مستقیم بر قیمت تمام شده محصولات حساس دارد.
نفت ۱۰۰ دلاری، هزینه داروهای زیستی را ۷۰ درصد گران می کند
نوسانات بازار انرژی نیز اثر مستقیمی بر صنعت زیست فناوری دارد. عبور قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه در دوره های بحران، می تواند هزینه تولید داروهای زیستی را بین ۳۰ تا ۷۰ درصد افزایش دهد. خیلی از فرآیندهای این صنعت مانند تخمیر صنعتی در مقیاس بالا، تولید پروتئین های نوترکیب و کشت سلولی در بیورآکتورها، به انرژی پایدار وابسته هستند.
نیمی از اوره جهان از هرمز عبور می کند؛ کود یعنی امنیت غذایی
در حوزه کشاورزی نیز، تنگه ی هرمز نقش غیرمستقیم اما حیاتی دارد. حدود یک سوم تجارت جهانی کودهای شیمیایی (حدود ۱۶ میلیون تن در سال) و نزدیک به ۵۰ درصد اوره و گوگرد جهان از این مسیر عبور می کند. این مواد پایه تولید کودهای کشاورزی هستند و اختلال در تأمین آنها می تواند بر امنیت غذایی جهانی اثرگذار باشد. گزارش های Food and Agriculture Organization نیز نشان داده است که نوسانات در بازار کود، مستقیماً با افزایش قیمت جهانی غذا مرتبط می باشد. وقعیت باثبات تری در نظام بین الملل برخوردار خواهند بود؛ بخصوص در جهانی که زنجیره های تأمین آن بالاتر از هر زمان دیگری به گلوگاه های جغرافیایی وابسته شده اند.
منبع: flybazar.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب