هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی می شود پایان دسترسی عمومی به AI
به گزارش بازار پرواز، فرض محدودسازی انتشار مدلهای مرزی هوش مصنوعی از طرف دولت آمریکا، پرسشی فراتر از رقابت فناوری را مطرح می کند
به گزارش بازار پرواز به نقل از مهر؛ رونمایی مدل «GPT-5.6» از طرف شرکت اوپن ای آی، در نگاه نخست، یک رویداد فنی دیگر در رقابت میان غول های هوش مصنوعی به نظر می آید. سه نسخه «Sol» و «Terra» و «Luna» با بهبودهای قابل توجه در عملکرد معرفی گشتند، اما مهم ترین خبر این رونمایی، خود مدل نبود، بلکه شیوه انتشار آن بود.
برای اولین بار، دولت ایالات متحده از اوپن ای آی خواست دسترسی به مدل را بصورت مرحله ای و محدود فراهم سازد، آنرا ابتدا در اختیار شرکای مورد اعتماد داخلی قرار دهد و سپس در رابطه با گسترش دسترسی عمومی تصمیم گیری شود. این تحول، نشانه یک تغییر بنیادین در منطق حکمرانی هوش مصنوعی است و می تواند آخر دوره ای را رقم بزند که طی آن پیشرفته ترین مدلهای زبانی، بعد از مدت کوتاهی در اختیار میلیونها کاربر قرار می گرفتند.
اهمیت این رخداد در آن است که رقابت بر سر مدلهای مرزی، از چارچوب رقابت تجاری میان شرکتهای فناوری خارج شده و بتدریج درحال ورود به قلمرو امنیت ملی، ژئوپلیتیک و سیاست صنعتی دولت هاست. در چنین فضایی، پرسش اصلی دیگر این نیست که کدام شرکت مدل بهتری تولید می کند، بلکه این است که چه کسی حق دسترسی به این فناوری را خواهد داشت و چه نهادی در رابطه با آن تصمیم خواهد گرفت.
گذار از بازار رقابتی به منطق امنیت ملی
بر اساس گزارش ها، تصمیم دولت آمریکا در رابطه با «GPT-5.6» یک اقدام موردی تلقی نمی گردد، بلکه قسمتی از روندی است که قبل تر با محدودسازی انتشار مدل «Fable 5» شرکت آنتروپیک شروع شده بود. محققان باور دارند دولت آمریکا با ایده گرفتن از رویکرد آنتروپیک، حالا مدلهای مرزی را بعنوان دارایی های راهبردی تلقی می کند که انتشار آزاد آنها می تواند نتایج امنیتی و ژئوپلیتیکی بوجود آورد.
این تحول، منطق توسعه هوش مصنوعی را به صورت محسوسی تغییر می دهد. در چهار سال گذشته، رقابت میان اوپن ای آی، آنتروپیک، گوگل، متا و سایر بازیگران به طور عمده بر اساس عرضه سریع تر مدلها، جذب کاربران بیشتر و افزایش سهم بازار شکل گرفته بود. حالا، همان فناوری ها درحال ورود به الگویی هستند که بالاتر از هر چیز به صنایع دفاعی شباهت دارد و در آن دولت، در رابطه با زمان انتشار، دامنه دسترسی و حتی گروههای مجاز استفاده کننده نقش تعیین کننده پیدا می کند.
در چنین چارچوبی، مزیت رقابتی شرکتها دیگر صرفا به کیفیت مدل وابسته نیست، بلکه میزان نزدیکی آنها به ساختار امنیت ملی آمریکا هم به یکی از متغیرهای تعیین کننده تبدیل می شود.
پروژه منهتن هوش مصنوعی؛ استعاره ای که به سیاست عمومی تبدیل شد
یکی از مهم ترین محورهای بحث کارشناسان حوزه فناوری در ایام اخیر، بررسی تحول یک استعاره فکری به سیاست عملی است. طی سالهای گذشته، هم سم آلتمن، مدیر عامل اوپن ای آی و هم داریو آمودی، مدیر عامل آنتروپیک، بارها توسعه هوش مصنوعی را با پروژه منهتن مقایسه کرده اند.
این تشبیه، صرفا یک ابزار تبلیغاتی نبوده است. برمبنای نقل قول های عرضه شده از گزارشات نیویورک تایمز، نیویورکر و مقاله سیاستگذاری آمودی، این دو مدیر عامل هوش مصنوعی را نوعی فناوری هم تراز یا حتی مهم تر از تسلیحات هسته ای معرفی کرده اند که می تواند موازنه قدرت جهانی را تعریف مجدد کند و ازاین رو مستلزم مداخله مستقیم دولت باشد.
در نتیجه، مفهوم «پروژه منهتن هوش مصنوعی» از یک استعاره به چارچوبی برای سیاستگذاری تبدیل گشته است. هنگامی که فناوری در چنین سطحی تعریف شود، طبیعی است که قواعد بازار آزاد جای خویش را به منطق کنترل، حفاظت و انحصار راهبردی بدهد.
امنیت یا کنترل؛ منازعه حقیقی بر سر آینده هوش مصنوعی
بسیاری از متخصصان براین باورند که گفتمان «ایمنی هوش مصنوعی» در عمل به ابزاری برای کنترل دسترسی عمومی تبدیل گشته است. از دید دارو آمودی، شرکت آنتروپیک هیچگاه مخالف گسترش فناوری نبوده، بلکه مخالف پخش گسترده آن بوده است.
بر همین اساس، مساله اصلی این شرکت «ناامن بودن فناوری» نیست، بلکه «ناامن بودن کاربران» بحساب می آید. حقیقت آن است که طی دو سال گذشته، رهبران آنتروپیک بارها خواهان افزایش نقش دولت در تنظیم گری مدلهای بسیار قدرتمند شده اند و توسعه مدلهای آینده را نیازمند سازوکارهای سخت گیرانه نظارتی دانسته اند.
در نتیجه، اختلاف اصلی میان اوپن ای آی و آنتروپیک هم احتمالا بر سر اصل مداخله دولت نیست، بلکه در رابطه با سرعت، شیوه اجرا و نتایج تجاری آنست. هر دو شرکت، هوش مصنوعی را فناوری دارای نتایج ژئوپلیتیکی می دانند و تفاوت آنها بیشتر در نحوه مدیریت این گذار دیده می شود.
پیامدهای ژئوپلیتیکی؛ فرصت راهبردی برای چین
یکی از مهم ترین نتایج احتمالی محدودسازی مدلهای آمریکایی، تغییر توازن رقابت جهانی است. کارشناسان غربی اخطار می دهد در حالیکه دسترسی به پیشرفته ترین مدلهای آمریکایی محدود می شود، شرکتهای چینی مانند دیپ سیک و «Z.ai» با سرعت درحال کاهش فاصله فناوری با رقبای آمریکایی هستند.
اگر این روند ادامه پیدا کند، مزیت سنتی آمریکا در انتشار سریع فناوری امکان دارد تضعیف شود. محدودیت های داخلی، توسعه دهندگان متن باز، استارتاپ ها و محققان مستقل را هم با محدودیت های بیشتری مواجه خواهدنمود. این در شرایطی است که بازیگران چینی، در صورت برخورداری از آزادی عمل بیشتر، می توانند سهم بزرگ تری از بازار جهانی را به دست آورند. روند رو به رشد مدلهای متن باز و تجاری چین نشان میدهد که رقابت جهانی هوش مصنوعی به سرعت درحال چندقطبی شدن است.
شکل گیری مجتمع دولت–شرکت در هوش مصنوعی
شاید مهم ترین دلالت راهبردی منتقدان وضعیت جدید، ظهور نوع جدیدی از رابطه میان دولت و شرکتهای توسعه دهنده هوش مصنوعی باشد. اگر مدلهای مرزی به دارایی های امنیت ملی تبدیل شوند، شرکتهای بزرگ فناوری هم بتدریج از بازیگران صرفا تجاری فاصله گرفته و به قسمتی از زیرساخت راهبردی دولت تبدیل خواهند شد.
چنین الگویی، شباهت زیادی به صنایع هوافضا، انرژی هسته ای و صنایع دفاعی آمریکا دارد که باآنکه توسط شرکتهای خصوصی اداره می گردند، اما در عمل در چهارچوب اولویت های امنیت ملی فعالیت می نمایند. در این وضعیت، درآمد حاصل از بازار مصرف کننده اهمیت کمتری پیدا می کند و قراردادهای دولتی، همکاریهای اطلاعاتی و پروژه های ملی به موتور اصلی گسترش فناوری تبدیل می شوند.
اگر این روند تثبیت شود، مفهوم «مدل عمومی» هم دستخوش تغییر خواهد شد و امکان دارد نسخه های محدود در اختیار کاربران قرار گیرد، اما پتانسیلهای حقیقی مدلهای مرزی تنها در اختیار دولت، نهادهای امنیتی و شرکای منتخب باقی بماند.
تصمیم دولت آمریکا در رابطه با انتشار محدود مدل هوش مصنوعی «GPT-5.6»، صرف نظر از اینکه تا چه اندازه موقتی یا دائمی باشد، نشانه تغییری مهم در معماری حکمرانی هوش مصنوعی است. فناوری نوظهوری که تا روز گذشته به طور عمده در چهارچوب رقابت بازار تعریف می شد، حالا با سرعت به قلمرو امنیت ملی، ژئوپلیتیک و سیاست صنعتی وارد می شود. در چنین فضایی، ارزش راهبردی مدلهای مرزی از ارزش اقتصادی آنها پیشی می گیرد و دسترسی به فناوری، خود به یکی از ابزارهای اعمال قدرت تبدیل می شود.
در نهایت، شواهد موجود از افزایش نقش دولت آمریکا در مدیریت مدلهای پیشرفته، استفاده روز افزون از ادبیات «پروژه منهتن هوش مصنوعی» توسط رهبران صنعت و پیوند فزاینده میان شرکتهای پیشرو و نهادهای امنیتی، نشان میدهد که رقابت جهانی هوش مصنوعی وارد مرحله ای شده است که در آن، مساله اصلی دیگر صرفا «ساختن هوش مصنوعی قدرتمندتر» نیست، بلکه «تعیین مالکیت، کنترل و حق دسترسی به آن» خواهد بود. همین جابه جایی، شاید مهم ترین تحول راهبردی صنعت هوش مصنوعی در سالیان پیش رو باشد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب