دبیر انجمن سرمایه گذاری خطرپذیر هشدار داد؛
خطر کاهش دانش بنیان ها تا ۳سال آینده گریز سرمایه گذاری در مرحله بذری
بازار پرواز: دبیر انجمن سرمایه گذاری خطرپذیر کشور با هشدار نسبت به خروج سرمایه ها از مراحل اولیه ایجاد استارتاپ ها، تاکید کرد که با این روند تا سه سال آینده تعداد شرکت های آماده رشد کاهش پیدا می کند.
سجاد زوار دبیر انجمن سرمایه گذاری خطرپذیر کشور در گفتگو با خبرنگار مهر، در جواب این پرسش که چرا جریان سرمایه گذاری خطرپذیر در کشور از مراحل اولیه (Seed Stage) فاصله گرفته و عمدتا بسمت مراحل میانی یا پایانی سوق پیدا کرده است و چه عواملی بر این روند اثرگذار بوده اند، اظهار داشت: هنگامی که سرمایه گذار تصمیم می گیرد چند سال سرمایه، اعتبار و شبکه ارتباطی خویش را وارد یک کسب وکار نوپا کند، ناگزیر است تا حدی افق پیش رو را پیش بینی پذیر ببیند. در حالی که فضای اقتصادی کشور در وضعیت عادی قرار ندارد و هزینه ها، قیمت ارز و مقررات پیوسته دستخوش تغییر می شوند، سرمایه گذاران ترجیح می دهند به سراغ شرکت هایی بروند که محصول آماده و مشتری بالفعل دارند و کارنامه فروش آنها قابل ارزیابی است.
وی اضافه کرد: در رابطه با یک تیم مرحله بذری، هنوز این پرسش ها مطرح است که آیا محصول اصلاً به نتیجه می رسد، بازار کشش پذیرش آنرا دارد و مشتری غائی حاضر است در ازای آن کالا یا خدمت پول بپردازد یا خیر؛ بنابراین، تحمل این حجم از نااطمینانی در کنار ریسک های کلان اقتصادی بشدت دشوارتر می شود. از طرف دیگر، ساختار و اهداف شرکتها و صندوق های سرمایه گذاری نیز بسیار حائز اهمیت است؛ صندوقی که بدون منابع بلند مدت است یا از مدیر آن انتظار ثبت سود سالانه دارند، با دشواری می تواند سال ها در کنار یک استارتاپ نوپا بماند و روی آن حساب باز کند. در کنار این موضوع، نگرانی نسبت به چگونگی جذب سرمایه های بعدی و دشواری پروسه فروش سهام و خروج (Exit)، بر احتیاط سرمایه گذاران می افزاید.
هشدار در رابطه با کاهش شرکت های آماده رشد طی ۲ تا ۳ سال آینده
دبیر انجمن سرمایه گذاری خطرپذیر کشور با تکیه بر نتایج این رویکرد اشاره کرد: درصورتیکه روال فعلی تداوم یابد و سرمایه کلان و تازه ای به زیست بوم نوآوری کشور تزریق نشود، طی دو تا سه سال آینده بطور قطع با افت محسوس تعداد شرکت های دانش بنیان، فناور و خلاقی مواجه خواهیم شد که پتانسیل جذب سرمایه برای جهش و توسعه را دارند. تیمی که امروز سرمایه دریافت می کند، باید مهلت و فرصت کافی در اختیار داشته باشد تا محصولش را توسعه دهد، مشتری جذب نماید و اثبات کند که مدل کسب وکارش قابلیت مقیاس پذیری (Scale-up) دارد. اگر امروز این مجال فراهم نشود، در سالیان بعد نیز شرکتی آماده مقیاس گیری باقی نخواهد ماند تا سرمایه گذاران بزرگ تر به آن ورود کنند.
خطر توقف ایده ها و اتلاف زمان جبران ناپذیر نخبگان
وی با اشاره به مسیر ایجاد شرکت های بزرگ و یونیکورن ها تصریح کرد: در رابطه با ایجاد یونیکورن ها باید واقع بینانه و دقیق سخن گفت؛ نمی توان ادعا کرد هر تیمی که امروز در مرحله بذری تأمین مالی شود، دو یا سه سال دیگر حتما به یک شرکت بزرگ تبدیل خواهد شد. در عین حال، هرچه دایره تیم هایی که شانس شروع و پیمودن مسیر را به دست می آورند تنگ تر شود، احتمال ساخته شدن غول های فناوری نیز به مراتب کاهش پیدا می کند.
زوار در ادامه تصریح کرد: نگرانی بنیادین ما همین نکته است؛ چونکه شالوده نسل بعدی کسب وکارها باید از امروز پی ریزی شود. چند سال بعد، حتی با فراهم آمدن منابع مالی هنگفت نیز زمان ازدست رفته برای رشد علمی نخبگان، کسب تجربه صاحبان ایده های فناورانه، طراحی محصول و شناخت نبض بازار به آسانی جبران شدنی نخواهد بود.
وی در تبیین لطمه های این کمبود سرمایه به سرنوشت تیم های مستعد پرداخت و اظهار داشت: یک تیم جوان دانشگاهی را فرض کنید که از توانایی فنی و ایده ای قابل بررسی برخوردار است، اما برای تولید نمونه اولیه و رسیدن به اولین خریداران نقدینگی لازم را ندارد؛ این تیم برای جبران هزینه های جاری مجبور می شود بسمت پروژه های پیمانکاری و سفارشی سازی حرکت نماید و به مرور تمرکز بر محصول اصلی خویش را کنار بگذارد که در نهایت غالباً به متلاشی شدن هسته تیم می انجامد. در این سناریو، یک ایده نوآورانه بدون آنکه حتی فرصت آزمون شدن در میدان بازار را پیدا کند، متوقف شده است.
شکاف روبه رشد با اقتصادهای پیشرو به علت فرصت سوزی در آزمون بازار
دبیر انجمن سرمایه گذاری خطرپذیر کشور ضمن بیان این مطلب که این جو نامطمئن مستقیماً بر شیوه تصمیم گیری و انتخاب تیم ها اثر می گذارد، اظهار داشت: نوآوران وقتی درمی یابند که برای کارهای نوآورانه بنیادین سرمایه ای در دسترس نیست، ترجیح می دهند برای بقای خویش به فعالیتهایی با بازدهی نقدی کوتاه مدت رو بیاورند؛ حتی اگر آن مسیر پتانسیل رشد کمتری داشته باشد. شکاف کشور ما با اقتصادهای پیشرو دقیقا از همین نقطه عمیق تر می شود. در جوامعی که امکان تأمین مالی پرریسک و فرصت آزمون وخطا گسترده تر است، تیم ها مهارت و ورزیدگی بیشتری در خلق محصول و مدیریت بنگاه به دست می آورند. گرچه برای سنجش دقیق این فاصله به داده های آماری جامع تری احتیاج است، اما تردیدی نیست که واگذاری فرصت یادگیری و ورود سریع به بازار، قدرت رقابت پذیری کشور در آینده را بشدت تضعیف می کند.
ضرورت اصلاح نگاه مالیاتی؛ شکست تجاری نباید سبب حذف اعتبار مالیاتی شود
زوار نااطمینانی های اقتصادی و چالش های اجرایی مقررات را از ریشه های بنیادین بن بست فعلی دانست و اظهار داشت: ظرفیت اعتبار مالیاتی می تواند گره گشا باشد، مشروط به آنکه سرمایه گذار از همان گام نخست مختصات مسیر و نحوه اعتبارسنجی را به درستی بداند. پیشنهاد مشخص ما این است که اگر سرمایه گذاری در مرحله بذری به شکل واقعی انجام شده و انطباق با چارچوب قانونی احراز شده باشد، صرف عدم موفقیت تجاری طرح نباید به ابطال اعتبار مالیاتی منجر شود؛ برای اینکه کسی که در مرحله بذری پا می گذارد، ریسک ورشکستگی و شکست را آگاهانه پذیرفته و نظام تدوین مقررات نیز باید ماهیت ریسک پذیر این بخش را به رسمیت بشناسد. رسالت ما در انجمن، تجمیع تجارب و معضلات اجرایی اعضا، تدوین راهکارهای کاربردی و پیگیری مستمر اصلاح این آئین نامه ها است.
وی با اشاره به منطق قانون جهش تولید دانش بنیان اضافه کرد: شخص حاکمیت در اجرای قانون جهش تولید، استفاده از اعتبار مالیاتی برای گسترش زیرساخت های فناوری را مبنا قرار داده که نگاهی بطورکامل منطقی و درست است. برای مثال، تجهیزات آزمایشگاهی پیشرفته ای را در یک دانشگاه یا پارک علم و فناوری درنظر بگیرید؛ این ابزارها عمر مصرفی معینی دارند و بعد از مدتی مستهلک می شوند، اما هیچ عقل سلیمی به علت استهلاک فیزیکی آنها کل اصل سرمایه گذاری را بی فایده نمی خواند، بلکه ارزیابی می کنند که در طول این سال ها چه تعداد پژوهشگر از آن بهره مند شده اند، چه مقالات و دستاوردهایی حاصل شده و چه توان تخصصی در سیستم شکل گرفته است.
فرجام تجاری واحد نوپا نباید تنها شاقول داوری برای استحقاق اعتبار مالیاتی باشد
دبیر انجمن سرمایه گذاری خطرپذیر افزود: در زمینه سرمایه گذاری بذری نیز دقیقا نیازمند چنین زاویه دیدی هستیم. یک استارتاپ امکان دارد در خط پایان از رسیدن به توجیه تجاری بازبماند، اما در راه تلاش خود انبوهی از دانش فنی، مهارت ساخت کالا، نبض بازار و نیروهای آموزش دیده و آزموده را برای اکوسیستم به ارمغان آورده است؛ سرمایه ای انسانی و دانشی که بی گمان در تیم ها و شرکت های آینده بارور خواهد شد. تاکید ما این است که فرجام تجاری یک واحد نوپا نباید تنها شاقول داوری برای استحقاق اعتبار مالیاتی باشد. منظور ما این نیست که شکست از نظر حسابداری با استهلاک یکسان درنظر گرفته شود، بلکه باور داریم در بسته های حمایتی از نوآوری، ارزش افزوده انباشته شده در میانه مسیر و ذات پرمخاطره استارتاپ ها نیز باید در ممیزی ها لحاظ شود.
نقش سرمایه گذاری شرکتی (CVC)؛ هم افزایی فراتر از سودآوری سالانه است
زوار در ادامه به ظرفیت صندوق های سرمایه گذاری جسورانه شرکتی (CVCها) اشاره نمود و اظهار داشت: این دست از صندوق ها می توانند اهرم بسیار مؤثری باشند، به شرطی که رویکرد سازمان ها نسبت به آنها واقع بینانه باشد. هم افزایی با شرکت های بالادستی و مادر لزوماً به معنای کسب بازدهی سریع و آنی نیست؛ بسا که یک هلدینگ صنعتی بزرگ به قصد دسترسی استراتژیک به فناوری های نوظهور یا تسخیر بازارهای آتی، ترجیح دهد از همین امروز در کنار یک هسته فناور کوچک قرار گیرد و افزون بر تزریق نقدینگی، زیرساخت های فنی، زنجیره فروش، انبار و فرصت پایلوت محصول را برای آن تیم فراهم آورد.
وی تاکید کرد: اگر بنا باشد سهام داران سال به سال از مدیر صندوق فقط سود نقدی مطالبه کنند، انتظار همراهی صبورانه با تیم های مراحل بذری بطورکامل دور از واقعیت خواهد بود. برای ثمربخشی این زنجیره، باید ردیف منابع معین، اختیارات تصمیم گیری مکفی به مدیران تفویض و نرخ شکست طبیعی این حوزه پذیرفته شود. علاوه بر این، کانالیزه کردن سرمایه ها از مسیر شتاب دهنده ها و صندوق های تخصصی بذری راهکاری کلیدی است، برای اینکه پروسه غربالگری و راهبری استارتاپ های اولیه نیازمند ابزارها و مهارت های تخصصی است.
پیشنهاد ورود بخشی از منابع CVCها به مرحله بذری
دبیر انجمن سرمایه گذاری خطرپذیر در انتها اظهار داشت: پیشنهاد بهره برداری از اعتبار مالیاتی جهت ورود بخشی از منابع CVCها به مرحله بذری نیز در همین چارچوب دنبال می شود؛ گرچه بار این کمبود را نمی توان فقط بر دوش CVCها گذاشت و بایستی هم زمان سرمایه گذاران فرشته (Angel Investors) و شرکت های سرمایه گذاری خطرپذیر را نیز توانمند ساخت. شاخص اصلی برای ما این است که در عمل چه میزان سرمایه تازه به درون تیم ها جریان یافته و چه افقی برای تولید محصول و تصاحب بازار پیش روی جوانان گشوده شده است.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب